فلفل هند و سس چین می خوریم

گاهی از آن گاهی از این می خوریم

بعد از این صبحانه و شام و ناهار

کیک زرد و آب سنگین می خوریم

هر چه درویش از تبرزین می خورد

شیخنا از کیسه دین می خورد

بعد عمری تازه ما فهمیده ایم

خضر هم از آب سنگین می خورد

****************************************************************

حالا گذشته ها گذشته
و رفته ها رفته اند
و نام جمهوری کافی ست
وگرنه من می دانستم
در فرهنگ ما
هميشه دين بعد از دنيا می آيد

گناه هيچ کسی نيست
گناه از کسی ست که آمد و گفت : اقرا
گناه از حسين (ع) بود در ميان آن همه کوفه
گناه از نهج البلاغه ي علی ست
وگرنه من می دانستم
که ياوران علی(ع)
همين ديندارانند
که نام دخترانشان دنياست
وگرنه من می دانستم
اسلام فقط به درد کسانی خواهد خورد
که اسب بازی شان را مي خواهند

حالا گذشته ها گذشته
و رفته ها رفته اند
و پيرمرد ـ چشم و چراغ ما ـ
حالا فقط به دسته گل مقامات خارجی نگاه می کند با درد

گناه از بچه های تخس نبود
که از ریش پدرانشان بالا رفتند
گناه از معاویه ها نبود
و از طلحه ها و زبیرها
گناه از ابوذر بود
و از کسی که در کتاب جغرافیا
به اشتباه نوشت: ربذه

حالا گذشته ها گذشته
و رفته ها رفته اند

                                                                       عليرضا قزوه

درکار درکار درکار درکار... »
اما داوری آن سوی در نشسته است، بي‌ردای شوم ِ قاضيان.
ذات‌اش درايت و انصاف
هياءت‌اش زمان. ــ
و خاطره‌ات تا جاودان ِ جاويدان در گذرگاه ِ ادوار داوری خواهد شد.

□

بدرود!
بدرود! (چنين گويد بامداد ِ شاعر(
رقصان مي‌گذرم از آستانه‌ی اجبار
شادمانه و شاکر.

از بيرون به درون آمدم:

نه به هياءت ِ گياهي نه به هياءت ِ پروانه‌يي نه به هياءت ِ سنگي نه به هياءت ِ
برکه‌يي، ــ

تا در بهار ِ گياه به تماشای رنگين‌کمان ِ پروانه بنشينم
غرور ِ کوه را دريابم و هيبت ِ دريا را بشنوم
تا شريطه‌ی خود را بشناسم و جهان را به قدر ِ همت و فرصت ِ
خويش معنا دهم

که کارستاني ازاين‌دست

انسان زاده شدن تجسّد ِ وظيفه بود:
توان ِ دوست‌داشتن و دوست‌داشته‌شدن
توان ِ شنفتن
توان ِ ديدن و گفتن
توان ِ اندُه‌گين و شادمان‌شدن
توان ِ خنديدن به وسعت ِ دل، توان ِ گريستن از سُويدای جان
توان ِ گردن به غرور برافراشتن در ارتفاع ِ شُکوه‌ناک ِ فروتني
توان ِ جليل ِ به دوش بردن ِ بار ِ امانت
و توان ِ غم‌ناک ِ تحمل ِ تنهايي
تنهايي
تنهايي
تنهايي عريان.

انسان
دشواری وظيفه است.

                                          " احمد شاملو "                          

      خواننده ی  گرامی هدف از  ارائه ی این بیت ها حفظ و به کار گیری آن ها در زندگی روزمره است . این گزیده قطره ای است از دریای بی کران ادب پارسی . ارائه ی معانی و مفاهیم برخی از بیت ها جهت ساده تر شدن آنهاست و اسائه ی ادبی به دانش و  بینش خواننده نیست .

امید است مورد تایید قرار گیرد . با نظرات خود ما را در پر محتوا کردن این وب یاری رسانید. منتظر مقاله ای از ادب پارسی و شعر های جدید باشید.                                                                                          با سپاس.

بوستان سعدی

1. چو مردانگی آید از رهزنان                                                          چه مردان لشگر چه خیل زنان

    وقتی راهزنان جرأت قدرت نمایی و جسارت پیدا کنند ، لشگریان با گروه زنان برابرند

2. امین باید از داور اندیشناک                                                          نه از رفع دیوان و زجر هلاک

    انسان درستکار باید از خدا بترسد نه ازمحاسبه و درآمد وعایدی

3. به پوشیدن ستر درویش کوش                                                    که ستر خدایت بود پرده پوش

    درویش برهنه را بپوشان تا خداوند ستارالعیوب ، عیبهایت را بپوشاند

4. قلم زن که بد کرد با زیر دست                                                  قلم بهتر او را به شمشیر دست

    نویسنده ای که با زیردستان بد کند بهتر است دستش با شمشیر،  قلم یا قطع شود

5. سرش خالی از عقل و پر ز احتشام                                         شکم فربه از لقمه های حرام

6. چه داند لت انبانی از خواب مست                                          که بیچاره ای دیده بر هم نبست ؟

   لت انبان : شکم پرست پرخوار

7. عبایی بلیلانه بر تن کنند                                                           به دخل حبش جامه ی زن کنند

برای فریب مردم جامه ی ساده و درویشانه چون بلال به تن می کنند در حالیکه به تن زنانشان جامه ای به بهای خراج حبش بپوشانند.

8. چو از کار مفسد خبر یافتی                                                      ز دستش بر آور چو دریافتی

    اگر ار کار فاسد خبر یافتی ، هر گاه فرصت کردی او را از میان بردار

غزلیات سعدی

9. در بادیه تشنگان بمردند                                                         وز حله به کوفه می برند آب

   توانایی داشتن و دستگیری نکردن      بادیه : بیابان           حله : نام شهری در کنار فرات   

10. گر من از دوست بنالم نفسم صادق نیست                     خبر از دوست ندارد که ز خود با خبر است

     آنکه از درد خود می نالد از درد دوست آگاهی ندارد

11. بگریست چشم دشمن من بر حدیث من                        فضل از غریب هست و وفا در قریب نیست

     بخشایش و رحم در دل دشمن و بیگانه است ولی وفاداری در نزدیکان نیست

12. نفس خروس بگرفت که نوبتی بخواند                            همه بلبلان بمردند و نماند جز غرابی

    غراب : کلاغ ، قدما کلاغ و آواز او را نامیمون باعث جدایی می دانستند

13. نشان عاشق آن باشد که شب با روز پیوندد                 تو را گر خواب می گیرد نه صاحب درد عشّاقی

    عاشق باید پیوسته در فکر معشوق باشد

حافظ

14. به خُلق و لطف توان کرد صید اهل نظر                         به بند و دام نگیرند مرغ دانا را

15. ترسم که صرفه ای نبرد روز بازخواست                        نان حلال شیخ ز آب حرام ما

به یقین در روز رستاخیز نان حلال شیخ که از وجه وقف است بر شراب حرامی که ما می نوشیم برتری و رجحان ندارد

16. خفته بر سنجاب شاهی نازنینی را چه غم                    گر ز خار و خاره سازد بستر و بالین غریب

17. غلام همّت آنم که زیر چرخ کبود                                      ز هر چه رنگ تعلق پذیرد آزاد است

18. با محتسبم عیب مگویید که او نیز                                   پیوسته چو ما در طلب عیش مدام است

19. درین چمن گل بی خار کس نچید آری                             چراغ مصطفوی با شراب بو لهبیست

     خوبی و بدی در کنار هم هستند یا پیروزی و سختی همزادند. مصداق شعر سعدی که گفت:

جوردشمن چه کند کر نکشد طالب دوست                   گنج و مار و گل و خار و غم و شادی به همند

20. بر در میخانه رفتن کار یک رنگان بود                               خود فروشان را به کوی می فروشان راه نیست                

21. سزدم چو ابر بهمن که براین چمن بگریم                        طرب آشیان بلبل ، بنگر که زاغ دارد

     به کنایه مشتی ناسزایان و نالایقان بر مسند شایستگان نشستند

22. همای گو مفکن سایه ی شرف هرگز                            در آن دیار که طوطی کم از زغن باشد

     هما : پرنده ی سعادت قدما اعتقاد داشتند سایه ی این پرنده بر هر که افتد او خوشبخت می شود.

23. طبیب عشق مسیحا دمست و مشفق لیک                    چو درد در تو نبیند ، کرا دوا بکند ؟

     مقصود درد نیست وگرنه درمان هست

24. سمند دولت اگر چه سر کشیده رود                               ز همرهان ز سر تازیانه یاد آرید

     اگرچه اسب بخت گردن افراشته می رود از همرهان خود به کرم یاد ی کنید

25. چو غنچه گر چه فروبستگیست کار جهان                      تو همچو باد بهاری گره گشا می باش

26. همایی چون تو عالی قدر حرص استخوان تا کی          دریغ آن سایه ی همّت که بر نا اهل افکندی

به کنایه یعنی تا کی به فرومایگان امید بسته ای . جای افسوس است که به ناشایستگان عنایت کردی         که قابلیت ندارند .

26. ای مگس حضرت سیمرغ نه جولانگه توست                 عرض خود می بری و زحمت ما می داری

      عرض : آبرو

مولوی

27. آن یکی خر داشت پالانش نبود                                   یافت پالان ، گرگ خررا در ربود

28. کوزه بودش آب می نامد به دست                                  آب را چون یافت خود کوزه شکست

    مفهوم دو بیت: همه ی خوشی ها باهم فراهم نمی شود .هرلذتی قرین رنجی است .

29. این عجب نبود که میش ازگرگ جَست                            این عجب کان میش دل در گرگ بست

     گریز اضداد از یک دیگر شگفت آور نیست بلکه آمیزش آن ها با یکدیگر عجیب است

30 . ظلمت چَه  به که ظلمت های خلق                                سر نبرد آن کس که گیرد پای خلق

      اشاره به حدیث ( الوحده خیر من جلیس السؤ و الجلیس الصالح خیر من الوحده )

31. چون که جمع مستمع را خواب برد                                  سنگ های آسیا را آب برد

32. کی تراشد تیغ دسته ی خویش را                                   رو به جرّاحی سپار این ریش را

     برخی به تنهایی نمی توانند زیان را از خود دور کنند و نیاز به دستگیری دارند.

33. نا امیدی را خدا گردن زدست                                           چون گناه و معصیت طاعت شدست

34. در ترازو جو رفیق زر شده است                                      نی از آن که جو چو زر گوهر شده است

      همنشینی دلیل بر سنخیت نیست .

نظامی

35. سر طلبی ، تیغ زبانی مکن                                             روز نه ای راز فشانی مکن

36. زاغ که او را همه تن شد سیاه                                        دیده سپید است در او کن نگاه

 37. در همه چیزی هنروعیب است                                       عیب مبین تا هنر آری به دست

       مفهوم دو بیت : به نیکی ها و زیبایی ها توجه کن

صائب

38. می گذارم دست خود را چون صدف بر روی هم             قطره ی آبی اگر همچون گهر ، باشد مرا

39. برق را در خرمن مردم تماشا کرده است                       آن که پندارد که حال مردم دنیا خوشست

     اشاره به کسانی که به ظاهر توجه دارند و با باطن کاری ندارند

40. مرگ سبکروان طلب ، آرمیدن است                               چون نبض ، زندگانی ما در تپیدن است

41. مگر همای سعادت ، هوای من دارد؟                            که دل به طایر شهبازدیده  می ماند

42. چون شمع ، در این انجمن از راستی خویش                  غیر از سر انگشت ندامت نگزیدیم

      در انجمن دنیا راست و درستی ما موجب پشیمانی شد

43. خمار آلوده ی یوسف به پیراهن نمی سازد                   زپیش چشم من بردار این مینای خالی را

      مشتاق دیدن روی یوسف به بوی پیراهن قانع نمی شود

44. هرکه پا کج می گذارد ما دل خود می خوریم                  شیشه ی ناموس عالم در بغل داریم ما

       شیشه ی ناموس عالم : شیشه ی هعتبار و آبروی عالم

45. مهر خاموشی حصاری شد ز کج بحثان مرا                   ماهی لب بسته را اندیشه ی قلاب نیست

46. اظهار عجز پیش ستمگر ز ابلهی است                           اشک کباب موجب طغیان آتش است

خاقانی

47. پیش ما بینی کریمانی که گاه مایده                            ماکیان بر در کنند و گربه در مهمان سرا

افراد بخشنده و بزرگواری می بینی که در زمان (گستره شدن ) سفره ، بخل و فرومایگشیان ظاهرمی شود.

48. چون کار عالم است شتر گربه، من به کف                   گه سبحه ، گاه ساعزروشن در آورم

چون رفتار روزگار نامناسب است ، من هم گاهی تسبیح و گاهی جام شراب بدست می گیرم .شتر گربه کنایه از نابهنجاری

کلیله

49. به مار ماهی مانی نه این تمام نه آن                             منافقی چه کنی ؟ مار باش یا ماهی

50. گر ماه شوی به آسمان کم نگرم                                    ور بخت شوی رخت به کویت نبرم

(دزد)

طرّار ز دینار یکی حبّه بـدزدد                                  او خود ز یکی حبه دو دینار بدزدد

عیّار ز سر دزدد دستار ولیکن                                  اوخــود سرعــیّار زدستــار بـدزدد

چون دست به دستان وحیل چست برآرد                 خال از رخ زنگی به شب تار بدزدد

گرحبس کنندش به یکی خانه ی تاریک                    چون  کاهربا  کاه ز دیوار بدزدد

پالان زسر اشتر توسن برباید                                   نعل از قدم استر رهوار  بدزدد

گرتیغ گهردار زنندش به میان بر                               گوهر ز سر تیغ  گهردار بدزدد

ور زآنکه ورا بر در باغی گذرافتد                              بوی از گل وتیزی زسر خار بدزدد

ور زآنکه زیارت رود اوسوی لب گور                         از مرده کفن وز کفن آهار بدزدد

چیزی که بدزدید ونهان کرد به جایی                       آن چیزهم از خویش دگر باز بدزدد

آویختنش سخت صواب است ولیکن                       می ترسم از آن کو رسن و دار بدزدد

 منبع:  نمونه های نظم و نثر فارسی ج 2

اسبها در ابتدا خر بوده‌اند
بلكه از خر نيز خرتر بوده‌اند
اسبها خرهاي پررو بوده‌اند
اهل غوغا و هياهو بوده‌اند
اسبها كه قوم و خويش قاطرند
اهل تبليغات و عكس و پوسترند
آدمي وقتي كه پررو مي‌شود
گاه اسب و گاه يابو مي‌شود
اسب كت شلوار پوشيد اسب شد
با فرودستان نجوشيد اسب شد
اسب از نسكافه‌نوشي اسب شد
با ادا و شيك‌پوشي اسب شد
اسب شير و قهوه مي‌نوشد خر، آب
كارِ خر از سربه‌زيري شد خراب
سربه‌زيري شد بلاي جان خر
اي پسر از سربه‌زيري كن حذر
خر، تواضع مي‌كند پس ابله است
دستش از ميز رياست كوته است
اسب شهرت يافت بار خويش بست
خر، به گمنامي دلي خوش كرده است
اي خر اي راوي اول شخص من
باز هم عرعر كن و جفتك بزن
اي خر اي داناي كلِ باربر
سمبل مردانگي از هر نظر
اي خر اي افسانه سيال ذهن
عرعرت فرياد بغض كال ذهن
جان فداي تار و پود عرعرت
زير و بم، اوج و فرود عرعرت
*
خر خيالاتي شد و عرعر نمود
خر، خيالاتي نمي‌شد خر نبود
جفتكي زد شاد شد خنديد خر
ديگر از اسبان نمي‌ترسيد خر
ديد اسبان انتخابش كرده‌اند
داخل آدم حسابش كرده‌اند
شايد او هم چند روزي اسب شد
صاحب عنوان و كار و كسب شد
خرم و جفتك زنان و شاد خر
يك دوگا مي‌رفت و راه افتاد خر
خرم و خندان خر از دوران نو
نعل نو، افسار نو، پالان نو
اسب شد خر، اسب، شد بر باد خر
يك دو گامي ‌رفت و راه افتاد خر
تا بگيرد سهم خود از پول نفت
خر برفت و خر برفت و خر برفت...